Anemi Nedir?

Anemi nedir, belirtileri nelerdir? Anemi nedenleri ve tedavisi nedir, Kansızlık belirtileri nelerdir? Beslenme bozuklukları hastalıkları nelerdir, Anemi çeşitleri.

Anemi halk arasında bilinen adıyla “kansızlık” hastalığı, kanın içerisinde bulunan hemoglobin miktarının azalması ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Anemi hastalığının birden fazla nedeni olmakla birlikte bu hastalığın en büyük nedenlerinden biri yetersiz ve dengesiz beslenmedir.

Hemoglobin, kan içerisinde tüm vucüda oksijen taşımakla görevli bir proteindir ve yapısında demir (Fe) minerali bulunur. Anemi hastalığının temeli, kanın vücudun tamamına (hücre ve dokulara) yeterli miktarda oksijen taşıyamamısıdır. Kanın vücuda yeteri kadar oksijen taşıyamamasın en temel nedenide kanda demir minerali eksikliğinin olmasıdır. Hemoglobinin yapısında yeterli miktarda demir minerali bulunmaması durumunda, kan vücuda yeteri kadar oksijen taşıyamaz böylece hücre ve dokular ihtiyaç duydukları oksijeni bulamadıkları için ölmeye başlarlar.

Aneminin beslenme bozukluğuna bağlı bir diğer nedenide hemoglobinlerin bağlı oldukları eritrosit yapılarının tam olarak büyüyememesidir. Eritrosit yapılar normal büyüklüklerine erişebilmek için ve çalışmalarını normal olarak devam ettirebilmek için Folik asit ve B12 vitaminlerine ihtiyaç duyarlar. Yetersiz miktarda Folik asit ve B12 vitamini tüketimi anemi hastalığına yakalanma riskini arttırır.

Beslenme bozukluğuna bağlı anemi hastalığı en yaygın olarak kadınlarda ve çocuklarda görülmektedir. Doğurganlık çağındaki kadınlar, gebelik döneminde kadınlar, doğum yapmış ve emzirme dönemindeki kadınlar, regl döneminde aşırı kan kaybı yaşayan kadınlar, gelişim çağındaki bebek ve çocuklar (0-16 yaş), yüksek oranda ve sürekli alkol kullanan kişiler, vejetaryenler, paraziter hastalıkları olan kişiler, beslenme bozukluğuna bağlı aneminin en çok etkilediği kişilerdir.

Anemi hastalığı olan kişiler başlangıçta genel olarak bunun farkında değildir. İlk başta aneminin belirtileri belirgin olmayabilir. Başlangıçta ve ilerleyen dönemde anemi hastalığı olan kişilerde; 

  • Çabuk yorulma, halsizlik,
  • Çalışma performansında düşüş,
  • Baş dönmesi,
  • İştahsızlık,
  • Vücut ısının azalaması,
  • Üşüme ve titreme,
  • El, bacak ve ayaklarda duyu kaybı,
  • Konsantrayon eksiliği ve kaybı,
  • Çarpıntı ve nefes darlığı,
  • Cilt renginin solgunlaşması,
  • Tırnaklarda deformasyon (çatlaklar ve kolay kırılmalar),
  • Kilo kaybı,
  • Dilde tahribatlar ve şişme oluşumu,
  • Gıdalar dışında farklı nesne ve maddelere karşı yeme isteği oluşması (buz, toprak vb.)

gibi belirtiler görülebilmektedir.

Anemi hastalığına neden olan demir minerali, folik asit ve B12 vitamini eksikliği yetersiz ve dengesiz beslenme nedeniyle olabileceği gibi, yanlış doz ve sürelerde kullanılan ilaçlar ve vücutta meydana gelen yüksek kan kayıpları nedeniyle de olabilir.

Vücudun demir ihtiyacı günlük olarak yetişkin bir kadın bireyde ortalama 15 mg, yetişkin bir erkek bireyde 10 mg kadardır. Bu ihtiyacı karşılamak için yeterli ve dengeli beslenilmesi gerekmektedir. Ancak demir eksikliği olan kişilerin bu ihtiyaçlarını karşılarken beslenmesinde dikkat etmesi gereken birkaç husus bulunmaktadır. Bir gıdanın içerisinde bulunan demir minerali miktarı ne kadar yüksek olursa olsun vücut bu gıdadan demirin tamamını alamaz. Gıdaların yapısında bulunan diğer maddeler, bu madde ile tükettiğimiz diğer gıdalar ve bağırsak floramız gıdalardan demir emilim miktarını etkileyen faktörlerdir.

Demir emilimini azaltan durumlar;

  • Yüksek lifli gıdaların aşırı tüketimi,
  • Yeşil yapraklı gıdaların aşırı tüketilmesi (Oksalat içerirler; kıvırıcık salata, göbek salata vb.)
  • Tahıl ve hububatların demir içeren gıdalarla tüketilmesi (Fitat içerirler)
  • Mide asidinin yeteri kadar salgılanmaması,
  • Çay ve kahvenin fazla tüketilmesi, hemen yemek sonrası tüketilmesi, (Tanen içerirler) 

Demir emilimini arttıran durumlar;

  • Mide asidi salgılanmasının artması,
  • Demir içeren gıdalarla C vitamini içeren gıdaların birlikte tüketilmesi,
  • Protein bakımından zengin olan gıdaların tüketilmesi,
  • Lifli gıdaların demir içeren gıdalarla tüketilmemesi,

 

Demir minerali; karaciğer, sakatatlar, yumurta, kırmızı et, kabuklu deniz canlıları, yeşil yapraklı sebzeler (roka, maydanoz, pazı vb.), kakao, maydanoz, kuru yemişler, pekmez, üzüm, soya fasulyesi, kurutulmuş meyveler (kuru incir, kuru kayısı vb.) gibi gıdalarda bol miktarda bulunur.

 

Yemek Kulübüm - Demir Minerali İçeriği En Yüksek Olan Gıdalar

 

B12 vitamini çoğunlukla hayvansal kaynaklı gıdalarda bulunmaktadır. Bitkisel kaynaklı gıdalardan yalnızca soya ve spirulinada bulunmaktadır. Vücudumuz için hayati öneme sahip olan B12 vitamininin bitkisel kaynaklı gıdalarda az miktarda bulunması vegan ve vejeteryan beslenme tarzını benimseyen kişilerde hayati sağlık sorunlarına yol açabilir. Hayvansal B12 vitamini kaynağı olan gıdalar; et ve et ürünleri arasında özellikle sakatatlar (böbrek, karaciğer vb.), süt ve süt ürünleri ve yumurtadır. 

 

Yemek Kulübüm - B12 Vitamini İçeriği En Yüksek Olan Gıdalar

 

En önemli folik asit kaynağı olan gıdalar; karaciğer, balık, kırmızı ve beyaz etler, ıspanak, portakal, maydanoz, brokoli, marul, muz, yer fıstığı, böbrek, tam buğday ekmeği, yumurta. 

 

Yemek Kulübüm - Folik Asit İçeriği En Yüksek Olan Gıdalar

 

 

Top