Deniz Canlıları, Deniz Ürünleri Zehirlenmesi

Deniz Ürünleri Zehirlenmesi nedir, belirtileri nelerdir? Deniz ürünleri zehirlenmesi nasıl olur, tedavi nedir? Balık zehirlenmesi ne kadar tehlikelidir?

Deniz Canlıları, Deniz Ürünleri Zehirlenmesi 

Ciguatera: Ciguatera, yarı tropik veya tropik deniz yüzgeçli balıklarının tüketilmesi ile sonuçlanan bir zehirlenme türüdür. Ciguatera toksini ekvatora yakın bölgelerde birkaç tür deniz yosunu tarafından üretilen bir toksindir. Bu iklimde yaşayan balıklar yedikleri ile bu toksin maddeleri vücutlarına alırlar ve bu toksin maddeler vücutlarında birikirler. Bu balıkların insanlar tarafından tüketilmesi ile toksin madde insan vücuduna girerek zehirlenmeye neden olur.

Ciguatera zehirlenmesinin belirtileri ilgili balıkların tüketilmesini takiben 4-6 saat içinde ortaya çıkar. Zehirlenme belirtileri; dudak, dil ve boğazda karıncalanma ile başlar, el ve ayaklara yayılan uyuşma ile devam eder. Sonrasında karın ağrısı, mide bulantısı, kusma, ishal, titreme, kas ve eklemlerde ağrı, kalp atışında yavaşlama, bacaklarda geçici felç meydana gelir.  Ciguatera zehirlenmesi semptomları vücutta gastrointestinal, nörolojik ve kardiyovasküler hasarlara neden olur. Bu zehirlenme tipi genel olarak birkaç gün içinde kendi kendini sınırlayarak son bulur ancak toksin miktarının çok yüksek olması durumunda nörolojik semptomlar haftalar, aylar boyunca sürebilir ve nörolojik, solunum ve kardiyovasküler bozukluklar en üst seviyede görülerek ölüme sebebiyet verebilir.

Ciguatera zehirlenmesi tropik balık türlerinin tüketilmesi durumunda her yaşta ve bireyde görülebilir. Genel olarak yüzgeçli balıklarda bulunan bu toksin madde en çok barakuda, köpek balığı, orfoz, kırlangıç balığı, yılan balığı ve çeşitli tropikal balık türlerinde bulunur.

Scombroid: Scombroid zehirlenmesi yüksek miktarda histamin ve vazoaktif amin maddelerinin bakteriyel reaksiyonlar neticesinde üretilmesini takiben bu balıkların tüketilmesi ile meydana gelen bir zehirlenmedir. Scombroid zehirlenmesine neden olan gıdaları ilk ağzımıza aldığımızda keskin ve acımtırak bir tat bırakırlar. Bu tat gıdanın (balığın) tüketilmemesi gerektiğinin bir işaretidir. Scombroid zehirlenmesi halk arasında bilinen tabiriyle balık zehirlenmesinin bir türüdür.

Scombroid zehirlenmesi belirtileri ilgili gıdanın tüketilmesini takiben ilk bir saat içerisinde başlar ve genel olarak 3-4 saat sürer. Ancak histamin ve vazoaktif amin miktarının yüksek olması durumunda birkaç gün sürebilir. Zehirlenme belirtileri; ağızda karıncalanma ve yanma hissi, yüzde kızarma, boğazda yanma hissi, baş ağrısı, kaşınma kurdeşen dökme, mide bulantısı ishal ve kusmadır.

İlgili gıdanın pişirilmesi ya da dondurulması zehrin gücüne etki etmez. Zehirlenme yaşanmaması için ilgili gıdanın tüketilmemesi gerekmektedir. Her yaş grubu ve bireyi etkileyen bir zehirlenmedir ancak yaşlılar bu tip zehirlenmeyi daha zor atlatabilirler. Scombroid zehirlenmesine sebep olan balıklar, ton balığı, uskumru, orkinos, palamut gibi kırmızı etli balıklardır.

Kabuklu Deniz Canlıları Zehirlenmesi: Denizlerde yaşayan alglerin ürettiği toksinleri barındıran yosun ve bitkilerin kabuklu deniz canlıları tarafından tüketilmesi sonucu bu toksin madde kabuklu deniz canlılarının vücuduna girerek birikir. Vücudunda toksin madde biriken bu kabuklu deniz canlılarını tüketen kişilerde felçlere neden olabilecek bir zehirlenme gerçekleşir. Genel olarak Saksotoksin adı verilen bu toksin maddelerin birçok çeşidi bulunmakta ve felce neden olmaktadırlar.

Kabuklu deniz canlıları zehirlenmesi ilgili gıdanın tüketilmesini takiben ilk birkaç dakika içerisinde meydana gelir. Zehirlenmenin belirtileri; dudak, dil, boğaz ve parmak uçlarında, sızlama ve uyuşma, baş dönmesini takiben kas ağrıları, el, kol ve bacaklarda uyuşmadır. Bu belirtileri takiben solunum zorluğu gerçekleşir. Zehirlenen kişiye bu aşamaya kadar solunum desteği verilirse kişi daha sonra hiçbir yan etki yaşamaksızın tamamen iyileşebilir ancak solunum desteği verilemeyen kişinin tüm vücudunda felç hali gerçekleşir ve ilgili gıdanın tüketilmesini takiben 2-12 saat içerisinde ölüm görülebilir.

Kabuklu deniz canlıları zehirlenmesine tüm kabuklu deniz canlıları neden olabilir ancak özellikle pasifik okyanusundan ve Meksika Körfezinden toplanan kabuklu deniz canlıları daha yüksek risk taşımaktadır. Denizlerde yosunların çiçeklenme döneminde avlanan kabuklu deniz canlılarını tüketmemek bu zehirlenmenin önüne geçebilmenin en önemli yoludur.

 

Hazırlayan: Gıda Müşavirim

Top