Glisemik İndeks Nedir?

Kan şekerini yükselten gıdalar nelerdir? Diyabete neden glisemik indeksi yüksek olan yiyecekler, Gıdaların glisemik indeks tablosu, Şekeri yükselten gıdalar.

Glisemik İndeks (GI) : Karbonhidrat içeren gıdaların tüketilmesinden sonra kandaki şeker seviyesini değiştirme, etkileme gücüne denir ya da gıdaların içermiş oldukları karbonhidrat miktarının belirlenmesini sağlayan bir sınıflandırma şeklidir. Kısaca Glisemik İndeks, bir gıdanın kan şekeri seviyesindeki etkisinin bir ölçüsüdür. GI, bir gıdanın tüketildikten 2-3 saat sonra kandaki şeker seviyesini ne kadar yükselttiğinin bir ölçüsüdür. Glisemik indeksi yüksek olan gıdalarda bulunan karbonhidratlar daha kısa sürede ve daha kolay bir şekilde kana karışırken, düşük glisemik indeksi olan gıdalarda bulunun karbonhidratlar daha uzun sürede kana karışırlar. Diyabet hastalığının kontrolünde ya da diyabetin önlenmesinde gıdaların glisemik indeksi çok önemli bir takip sistemidir. Diyabet olan ya da gizli diyabet olan kişiler beslenme planlarını yaparken gıdaların glisemik indekslerini göz önünde bulundurarak beslenme planlarını hazırlarlarsa diyabetten o derece daha az etkilenecektir.

Glisemik indeks bir gıdanın kan şekeri seviyesindeki etkisinin bir ölçüsüdür. Gıdaların kan şekeri seviyesindeki etkilerini derecelendirir. Bu indeks, yemekten 2-3 saat sonra kan şekerinin ne kadar yükseldiğini ölçer. Glisemik indeks karbonhidratça zengin gıdalar hakkındadır. Yağ ve proteince zengin gıdalar kan şekerinde çok fazla bir artışa neden olmazlar. Bununla beraber, bütün karbonhidratlar aynı şekilde etki göstermezler. Bazıları bağırsakta hızlı bir şekilde parçalanıp, kan şekerinin hızla yükselmesine neden olurlar. Bu karbonhidratlar yüksek glisemik indekse sahiptirler. Lütfen unutmayın, bununla beraber, glisemik indeks değeri, sadece belirli bir karbonhidratın ne kadar hızlı şekere dönüştüğünü gösterir. Servis edilen belirli bir gıdanın ne kadar karbonhidrat içerdiğini göstermez.

Gıdalar;

  • Yüksek Glisemik İndeks: 70<
  • Ortalama Glisemik İndeks: 50-70
  • Düşük Glisemik İndeks: <50

şeklinde üç gruba ayrılırlar.

Glisemik indeks son yıllarda oldukça ön plana çıkan diyabet ve kilo kontrolü sağlayan bir sınıflandırma sistemidir ancak yinede bazı nedenlerden dolayı kesinlik içeren bir sınıflandırma yöntemi değildir. Gıdaların Glisemik İndeksi; 

  • Gıdanın yapısında bulunan maddelere ve miktarlarına bağlı olarak değişkenlik gösterir,
  • Gıdanın depolanma süresine bağlı olarak değişkenlik gösterir,
  • Gıdanın pişirilme süresine ve pişirilme yöntemine göre farklılık gösterir,
  • Gıdanın hazırlanma aşamalarında görmüş olduğu işlemlere göre farklılık gösterir,
  • Gıdanın birlikte tüketildiği diğer gıda ve içeceklere göre farklılık gösterir,
  • Gıdanın tüketildiği sıcaklığına bağlı olarak farklılık gösterir,
  • Gıdanın tüketilme hızına bağlı olarak farklılık gösterir,
  • Gıdanın tazeliğine ve olgunluğuna bağlı olarak farklılık gösterir,
  • Gıdanın yetiştirildiği toprak ve iklim özelliklerine göre farklılık gösterir,
  • Gıdanın barsaklarda sindirilme süresine bağlı olarak farklılık gösterir,
  • Her bireyin barsak florasının farklı olmasına bağlı olarak farklılık gösterir,
  • Bireyin genel sağlık durumuna bağlı olarak farklılık gösterir.

Görüldüğü üzere gıdaların belirlenmiş Glisemik İndeksleri tam ve kesin rakamlar değildir. Bir gıdanın glisemik indeksi her bir bireye, her bir gıdaya ve diğer birçok faktöre bağlı olarak değişmektedir. Durumu daha net ve anlaşılır kılmak için birkaç örnek verelim. Akşam yemeği için 2 adet patates haşladınız. Bu patateslerin birini püre yaparak tükettiniz, birini dilimleyerek tükettiniz. Her ikisinin de glisemik indeks değeri farklı olacaktır. Ya da patateslerin birini yoğurtla, birini de soya sosuyla yediniz. Her iki patatesinde glisemik indeks değeri yine farklı olacaktır.

Bu kadar çok faktöre bağlı olarak glisemik indeks değeri farklılık gösteriyorsa neden bu değerler belirlenmiş diye bir soru aklınıza gelebilir. Gıdaların glisemik indeks değerleri bizlere yaklaşık ya da ortalama bir değer verir. Böylece tüketmiş olduğumuz gıdalardan ne kadar şekerin kanımıza geçtiğini ortalama olarak bilmemize olanak sağlar.

Düşük Glisemik İndeksli gıdaların faydaları;

  • Kan şekerinin düzenlenmesine yardımcı olurlar,
  • Kan yağının düşürülmesine yardımcı olurlar,
  • Kalp hastalıkları riskini azaltırlar,
  • Tip 2 diyabet riskini azaltırlar,
  • Obezitenin önlenmesine yardımcı olurlar.

"Tablo 5- 55 - Bazı Gıdaların Glisemik İndeks Değerleri" tablosunda gıdaların kan şekerini etkileme derecelerini görebilirsiniz.

 

Yemek Kulübüm - Gıdaların Glisemik İndeks Değerleri Tablosu 01

 

Yemek Kulübüm - Gıdaların Glisemik İndeks Değerleri Tablosu 02

Top