Oksalat ve Fitat Zehirlenmesi

Okzalat, Fitat Zehirlenmesi nedir? Fitat zehirlenmesinin belirtileri nelerdir? Gıdalarda bulunan doğal toksik maddeler nelerdir? Fitatlar hangi gıdalarda bulunur?

Oksalat ve Fitat (Oxalates & Phytates) Nedir? Oksalat ve Fitat Zehirlenmesi Nasıl Olur?

Oksalatlar vücudumuzda başta kalsiyum olmak üzere bazı ihtiyaç duyduğumuz mineralleri bağlayarak bu minerallerin vücutta emilimini engelleyen maddelerdir. Vücudumuza oksalat girişinin artması ile birlikte oksalatlar vücutta bulunan ve vücuda alınan kalsiyumu bağlayarak böbreklerde birikmeye başlar. Kalsiyumun bağlanması neticesinde hipokalsemi yaşanırken kemik gelişimi yavaşlar ve böbreklerde taş oluşumu gelişir. Böbrek taşı denilen madde de aslında kalsiyumu bağlayan oksalatların ta kendisidir.

Oksalatlar doğal olarak; bezelye, kakao, çay, ıspanak, havuç, kıvırcık salata, göbek salata, şalgam, pancar gibi bitkilerde bulunur. Bu bitki ve sebzelerin aşırı tüketimi sonucunda vücutta yüksek oksalat birikimi, böbrek taşı oluşumuna, hipokalsemi kemik gelişiminin durmasına neden olur.

Yukarıda saydığımız bitki ve sebzelerin sert içme suyu ile hazırlanması sonucunda oksalatlar daha vücudumuza girmeden oluşur ve gıdalarla vücudumuza girerler. Sert içme suyunun içerisinde kalsiyum miktarı yüksektir. Yüksek kalsiyum içeren su ile birlikte hazırlanan/pişirilen bu bitkilerde bulunan oksalat kalsiyumu bağlayarak taş oluşumu gerçekleşir. Bir başka örnekte çay için verilebilir. Çay sert içme suyu ile hazırlandığında ya da çayın içine süt ilave edildiğinde suda ve sütte bulunan kalsiyum çayda bulunan oksalatlar tarafından bağlanır. Tükettiğimiz gıdalarda bulunan bu oksalatlarda böbreklerimizde birikerek taş oluşumuna neden olur.

Fitatların bilinen sekiz farklı ismi bulunmaktadır. Bunlar içerisinde en çok bilinen Fitik asittir. Fitik asit; kuruyemişlerde, baklagillerde, tahılların tohum ve kepeğinde doğal olarak bulunan bir fosfor bileşiğidir. Fitatlar ayrıca yeşil fasulye, havuç, brokoli, patates, kereviz, incir gibi bitkilerde de bulunmaktadır.

Fitatlar tüm bitkilerde bulunan ve bitkinin büyümesi için fosfor depolayan maddelerdir. Bitkiler fosfora ihtiyaç duyduğunda fitatları, fitaz enzimi ile parçalayarak ihtiyaç duyduğu fosforu açığa çıkarır. Bitkilerin ve otçul hayvanların vücutlarında fitatı parçalayabilmek için doğal olarak fitaz enzimi bulunmaktadır. Ancak insanların vücudunda fitaz enzimi bulunmamaktadır. Vücudumuzda fitaz enzimi bulunmadığı için fitatları vücudumuza aldığımızda parçalayamayız. Vücudumuzda parçalanmayan fitatlar demir, çinko, kalsiyum gibi vücudumuza yararlı mineralleri bağlayarak vücudumuzda emilimlerini azaltır, bu minerallerden faydalanmamızı engellerler.

Günlük beslenmemizde fitat alımını normal seviyesinde tutmamız için özellikle dikkat etmemiz gereken buğday, arpa, çavdar gibi tahılların kepekleridir. Yüksek kepekli gıdaların çok tüketimi vücudumuzda fitat miktarını arttıracaktır.

 

Hazırlayan: Gıda Müşavirim

Top